Tháng hành động bình đẳng giới 2026: nhận diện bạo lực giới

Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2026 diễn ra từ 15/11 đến 15/12 trên cả nước, với chủ đề gắn bình đẳng giới trong lao động, sản xuất với tăng trưởng kinh tế. Với từng người phụ nữ, đây là dịp để nhìn lại hai chuyện rất đời: mình có đang chịu một dạng bạo lực nào mà chưa gọi đúng tên không, và nếu cần giúp thì tìm ở đâu. Bài viết tổng hợp những con số chính thức vừa công bố và cách nhận diện bạo lực giới trong gia đình, nơi làm việc lẫn trên mạng.

Tháng hành động năm nay có gì khác

Theo Tạp chí Tổ chức nhà nước và Lao động, chủ đề năm 2026 là "Bình đẳng giới trong lao động, sản xuất - động lực tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội", căn cứ văn bản số 11151/BNV-CTTN&BĐG ngày 5/10/2026 của Bộ Nội vụ. Hoạt động được lồng ghép với Ngày Quốc tế xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ 25/11, dùng màu cam làm màu chủ đạo.

Lễ phát động cấp quốc gia diễn ra sáng 4/11 tại Bộ Tư lệnh Quân khu 2, tỉnh Phú Thọ, do Bộ Nội vụ phối hợp Bộ Quốc phòng tổ chức. Nội dung được nhấn mạnh gồm: tập huấn về việc làm, tiền lương, an sinh xã hội, quấy rối tình dục nơi làm việc; phê phán định kiến giới và bạo lực giới, kể cả trên không gian mạng; vận hành đường dây nóng, địa chỉ tin cậy, nơi tạm lánh, hỗ trợ y tế, tâm lý và pháp lý cho nạn nhân.

Những con số về phụ nữ đi làm năm 2026

Phát biểu tại lễ phát động, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đưa ra một loạt số liệu, được VietnamPlus đăng ngày 4/11/2026:

Hai dòng đầu đáng đọc kỹ nhất. Mỗi tuần thêm hơn sáu giờ việc nhà không lương tức là mỗi năm phụ nữ "làm thêm" khoảng hơn ba trăm giờ so với nam giới. Thời gian đó lấy từ học thêm, nghỉ ngơi, tăng ca hay gặp gỡ khách hàng, và là một phần lý do khoảng cách thu nhập vẫn còn quanh mức 79%.

Bạo lực giới không chỉ là đánh đập

Nhiều người chỉ nghĩ đến bạo lực khi có vết bầm. Trên thực tế, bạo lực trên cơ sở giới có nhiều dạng, và dạng khó nhận ra thường kéo dài lâu nhất:

• Bạo lực thể chất: đánh, đẩy, ném đồ, giữ chặt không cho đi.
• Bạo lực tinh thần: chửi bới, hạ nhục trước mặt con cái, đe dọa, cô lập khỏi bạn bè và gia đình ruột, theo dõi điện thoại.
• Bạo lực kinh tế: giữ toàn bộ thu nhập của vợ, bắt xin từng khoản nhỏ, cấm đi làm, ép đứng tên khoản vay.
• Bạo lực tình dục: ép quan hệ, kể cả trong hôn nhân.
• Bạo lực trên mạng: phát tán ảnh riêng tư, bêu riếu, nhắn tin quấy rối, dùng tài khoản giả để bám đuổi.

Một câu tự hỏi đơn giản: bạn có thường xuyên thay đổi hành vi, lời nói, chi tiêu chỉ để tránh người kia nổi giận không? Nếu câu trả lời là có, đó là dấu hiệu nên dừng lại xem xét, dù chưa từng có cái tát nào.

Bạo lực kinh tế đặc biệt phổ biến ở các gia đình mà người vợ nghỉ việc chăm con. Có một tài khoản riêng, biết mật khẩu ngân hàng của chính mình và giữ bản sao giấy tờ quan trọng là lớp bảo vệ đầu tiên. Bài tự chủ tài chính cho phụ nữ trên site có hướng dẫn xây quỹ riêng từ con số nhỏ.

Ở nơi làm việc: quấy rối và định kiến

Năm nay, quấy rối tình dục nơi làm việc được nêu rõ trong nội dung tập huấn của tháng hành động. Quấy rối không chỉ là động chạm cơ thể mà còn là bình luận về ngoại hình, chuyện tế nhị trong nhóm chat công ty, gợi ý đổi "ưu ái" lấy cơ hội thăng tiến.

Nếu gặp tình huống này, nên làm ba việc: ghi lại thời gian, địa điểm, lời nói cụ thể; lưu tin nhắn, email gốc; báo cáo bằng văn bản cho bộ phận nhân sự hoặc công đoàn cơ sở, giữ một bản. Đừng để việc "giữ hòa khí" khiến bạn im lặng quá lâu, vì bằng chứng càng để lâu càng khó dùng.

Định kiến giới thì tinh vi hơn: không giao dự án lớn cho nhân viên nữ vì "sắp cưới, sắp sinh", hỏi kế hoạch có con trong buổi phỏng vấn. Những câu hỏi đó có thể từ chối trả lời một cách lịch sự và chuyển về năng lực chuyên môn.

Đặt ranh giới trước khi mọi chuyện leo thang

Không phải mâu thuẫn nào cũng là bạo lực, nhưng bạo lực hiếm khi xuất hiện đột ngột. Nó thường bắt đầu từ những lần ranh giới bị bước qua mà không ai lên tiếng: kiểm tra điện thoại "cho vui", quyết định chi tiêu lớn mà không hỏi, chê bai trước họ hàng. Bài thiết lập ranh giới lành mạnh trong các mối quan hệ có những câu nói mẫu để bạn nói "không" rõ ràng mà không gây hấn.

Khi cần giúp: các bước an toàn

1. Nguy hiểm tức thời: gọi 113 (công an) hoặc chạy sang nhà hàng xóm tin cậy. An toàn thân thể đi trước mọi chuyện khác.
2. Lưu bằng chứng: chụp vết thương, giữ giấy khám của cơ sở y tế, tin nhắn đe dọa; gửi bản sao cho một người bạn tin cậy.
3. Tìm hỗ trợ tại địa phương: Hội Liên hiệp Phụ nữ phường, xã, công an khu vực, các địa chỉ tin cậy và nhà tạm lánh được nhắc đến trong tháng hành động.
4. Chuẩn bị túi khẩn cấp: căn cước, một ít tiền mặt, sạc điện thoại, thuốc đang dùng, giấy tờ của con.
5. Tìm trợ giúp pháp lý và tư vấn tâm lý: bạo lực để lại hậu quả kéo dài, việc nói chuyện với chuyên gia không phải là yếu đuối.

Những việc nhỏ có thể làm trong tháng này

Nếu bạn không ở trong tình huống bạo lực, vẫn có những việc thiết thực: hỏi thăm một người bạn đã lâu không thấy xuất hiện, chia việc nhà rõ ràng hơn trong chính gia đình mình, lên tiếng khi đồng nghiệp bị đùa cợt về giới. Bộ trưởng Nội vụ nhấn mạnh việc chuyển từ nhận thức sang hành động; ở quy mô một gia đình, hành động đó có thể đơn giản là bữa tối nay ai rửa bát.

Bài viết mang tính thông tin. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp nguy hiểm, hãy liên hệ ngay công an hoặc chính quyền địa phương.