Kem chống nắng là bước quan trọng nhất trong mọi chu trình dưỡng da vì nó chặn nguyên nhân lớn nhất gây lão hóa sớm, nám, đốm nâu và ung thư da: tia cực tím. Mọi serum đắt tiền khác chủ yếu sửa chữa hậu quả, còn kem chống nắng ngăn hậu quả xảy ra. Ở Việt Nam, nơi nắng gay gắt gần như quanh năm và phụ nữ di chuyển bằng xe máy hằng ngày, điều này càng đúng.
Thế nhưng rất nhiều chị em vẫn bỏ bước này vì ngại bết, ngại trắng bệch, hoặc nghĩ “ngồi văn phòng cả ngày thì cần gì”. Bài này giải thích các con số trên nhãn, cách thoa cho đúng, và cách biến kem chống nắng thành thói quen mà bạn không phải ép mình.
Tia UV làm gì với làn da
Ánh nắng mặt trời chứa hai loại tia cực tím chạm tới mặt đất là UVA và UVB. UVB là thủ phạm chính gây cháy nắng, đỏ rát. UVA đi sâu hơn vào da, góp phần lớn vào nếp nhăn, chảy xệ, sạm màu và nám, đồng thời xuyên qua được mây và kính cửa sổ. Cả hai loại đều liên quan đến nguy cơ ung thư da.
Điều đáng nói là tác hại của UV tích lũy âm thầm. Bạn không thấy gì sau một buổi đi chợ, nhưng sau mười năm, những buổi đi chợ đó hiện lên thành đốm nâu trên gò má.
Đọc hiểu nhãn kem chống nắng
| Ký hiệu | Ý nghĩa | Nên chọn |
|---|---|---|
| SPF | Mức bảo vệ trước UVB, chống cháy nắng | Từ 30 trở lên cho dùng hằng ngày; 50 khi ra nắng lâu |
| PA (+ đến ++++) | Mức bảo vệ trước UVA, thường gặp trên sản phẩm châu Á | Càng nhiều dấu cộng càng tốt, nhất là khi có nám |
| Broad spectrum / phổ rộng | Bảo vệ cả UVA và UVB | Luôn ưu tiên |
| Water resistant | Giữ hiệu quả một khoảng thời gian khi gặp nước, mồ hôi | Khi đi biển, bơi, vận động ngoài trời |
Một điểm hay bị hiểu nhầm: SPF 50 không bảo vệ “gấp đôi” SPF 25. Chênh lệch về lượng UVB bị chặn giữa các mức SPF cao không lớn như con số gợi ý. Điều quyết định nhiều hơn là bạn thoa đủ lượng và thoa lại đúng lúc.
Vật lý hay hóa học: chọn sao cho đúng
Kem chống nắng vật lý (khoáng) dùng zinc oxide hoặc titanium dioxide, thường dịu với da nhạy cảm, nhưng có thể để lại vệt trắng. Kem chống nắng hóa học dùng các màng lọc hữu cơ, kết cấu mỏng nhẹ, dễ thoa, ít vệt trắng. Nhiều sản phẩm hiện nay kết hợp cả hai.
Không loại nào “tốt hơn” tuyệt đối. Loại tốt nhất là loại bạn chịu thoa đủ lượng mỗi ngày. Da nhạy cảm, đang bị kích ứng hoặc trẻ nhỏ thường hợp loại khoáng; da dầu, thích kết cấu mỏng thường hợp loại hóa học hoặc lai.
Thoa bao nhiêu là đủ
Chỉ số SPF trên nhãn được đo với lượng kem khá dày, khoảng 2mg trên mỗi cm² da. Trong thực tế, đa số chúng ta thoa ít hơn nhiều, nên mức bảo vệ thực tế thấp hơn con số trên tuýp. Cách ước lượng dễ nhớ là quy tắc “hai ngón tay”: bóp kem thành hai đường dài bằng ngón trỏ và ngón giữa, dùng cho mặt và cổ.
Nếu một lần thoa nhiều như vậy khiến da bết, hãy chia làm hai lớp mỏng, chờ lớp đầu ráo rồi thoa lớp sau. Đừng quên vành tai, cổ, gáy, mu bàn tay, những vùng hứng nắng khi bạn chạy xe.
Thoa lại: phần khó nhất
Kem chống nắng bị mồ hôi, dầu, việc lau mặt làm trôi dần, và một số màng lọc giảm hiệu quả dưới nắng. Khuyến cáo phổ biến là thoa lại khoảng mỗi hai giờ khi ở ngoài trời, và ngay sau khi bơi hoặc ra nhiều mồ hôi.
Với người ngồi văn phòng, thực tế hơn là thoa kỹ buổi sáng và thoa lại trước khi ra ngoài vào giờ trưa hoặc lúc tan làm. Nếu đã trang điểm, có thể dùng cushion có chống nắng, xịt chống nắng dạng phun sương hoặc phấn phủ chống nắng để dặm. Chúng không thay thế được lớp kem buổi sáng, nhưng tốt hơn là không dặm gì.
Văn phòng, trời âm u, ở nhà: có cần không?
- Văn phòng cạnh cửa kính: UVA xuyên qua kính, nên vẫn cần.
- Trời âm u, mưa phùn: mây cản bớt nhưng không chặn hết UV.
- Ở nhà cả ngày, ít cửa sổ: nguy cơ thấp hơn; nếu bạn có nám hoặc ngồi gần cửa sổ nhiều giờ, vẫn nên thoa.
- Đi xe máy: rất cần, kết hợp khẩu trang, áo chống nắng, mũ có lưỡi trai, găng tay.
Ánh sáng xanh từ màn hình thì sao?
Ánh sáng nhìn thấy, trong đó có ánh sáng xanh, được cho là có thể góp phần vào tình trạng tăng sắc tố ở người da sẫm màu và người có nám. Phần lớn ánh sáng nhìn thấy tác động lên da đến từ mặt trời chứ không phải màn hình điện thoại. Kem chống nắng có màu chứa oxit sắt giúp chắn thêm phần ánh sáng nhìn thấy, đáng cân nhắc nếu bạn bị nám.
Biến kem chống nắng thành thói quen
- Đặt tuýp kem ngay cạnh bàn chải đánh răng hoặc cạnh chìa khóa xe.
- Tìm kết cấu bạn thích: thử vài loại, kể cả mẫu thử, cho đến khi thấy thoải mái.
- Có tuýp thứ hai trong túi xách hoặc ngăn kéo văn phòng để thoa lại.
- Gắn với trang điểm: nếu trang điểm, kem chống nắng là bước cuối của dưỡng da và bước đầu của trang điểm. Bài trang điểm tối giản với năm sản phẩm chỉ cách xếp lớp để không bị vón.
Kem chống nắng trong chu trình chống lão hóa
Nếu bạn đang dùng retinoid, AHA hay vitamin C, kem chống nắng càng không thể thiếu. Các hoạt chất này làm da nhạy nắng hơn hoặc mất tác dụng nếu bạn để da tiếp xúc UV không bảo vệ. Bài các hoạt chất chống lão hóa có cơ sở khoa học giải thích vì sao hai bước này luôn phải đi đôi. Với phụ nữ trên 40 hay có nám, xem thêm chu trình dưỡng da sau tuổi 40.
Những lý do bỏ kem chống nắng và cách gỡ
“Thoa vào bị bết, đổ dầu.” Thử kết cấu gel, sữa lỏng hoặc loại ghi kiềm dầu; thấm nhẹ bằng giấy thấm dầu vào giữa ngày. “Bị cay mắt.” Một số màng lọc dễ chảy vào mắt khi ra mồ hôi; loại khoáng hoặc dạng thỏi quanh vùng mắt thường dễ chịu hơn. “Bị trắng bệch.” Chọn loại có màu hoặc loại hóa học trong suốt. “Nổi mụn.” Tẩy trang và rửa mặt kỹ buổi tối, đổi sang công thức không gây bít tắc. Hầu như lý do nào cũng có sản phẩm phù hợp, chỉ là bạn cần kiên nhẫn thử.
Che chắn: người bạn đồng hành của kem chống nắng
Kem chống nắng không phải lá chắn duy nhất. Mũ rộng vành, kính râm chống UV, áo khoác chống nắng, tránh ra đường lúc nắng gắt nhất buổi trưa đều giúp giảm lượng UV chạm vào da. Phụ nữ Việt vốn đã quen “áo chống nắng ninja” khi đi xe máy; đó là thói quen tốt, chỉ cần thêm kem chống nắng cho phần da hở. Nếu bạn thấy nốt ruồi mới xuất hiện, thay đổi màu sắc, kích thước, hoặc vết loét lâu lành trên vùng da hay tiếp xúc nắng, hãy đi khám da liễu sớm.
Câu hỏi thường gặp
Kem chống nắng có hạn sử dụng không?
Có. Hãy xem hạn in trên bao bì và ký hiệu thời gian dùng sau khi mở nắp. Kem để lâu, để trong cốp xe nóng hoặc đã đổi mùi, tách lớp thì nên bỏ vì hiệu quả có thể giảm.
Kem nền có SPF có thay được kem chống nắng không?
Thường là không, vì ít ai thoa kem nền đủ dày để đạt chỉ số ghi trên nhãn. Hãy coi lớp nền có SPF là bảo vệ bổ sung, bên dưới vẫn nên có một lớp kem chống nắng.
Da dầu mụn có nên dùng kem chống nắng mỗi ngày?
Nên. Chọn loại kết cấu gel, sữa lỏng, ghi không gây bít tắc lỗ chân lông. Nắng còn làm vết thâm mụn đậm và lâu mờ hơn, nên chống nắng giúp da mụn nhiều hơn bạn nghĩ.
Uống viên chống nắng có thay được kem bôi không?
Không. Các sản phẩm uống được quảng cáo hỗ trợ chống nắng không thay thế được kem bôi và che chắn. Nếu muốn dùng, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.
Ban biên tập The Victory SistersĐọc thêm trong chủ đề Làm đẹp & Dưỡng da